Nov 11

Tien eeuwen zien op u neer

Piramides hebben hier nooit gestaan, maar gedurende tien eeuwen is de heuvel aan de rand van onze stad gedomineerd geweest door een magistrale burcht. Helaas liet het historisch besef van Napoleon hem in de steek toen hij de Nederlanden onderwierp aan de Franse Revolutie.

De eerste keer dat onze stadsburcht als zodanig in de geschiedenisboeken wordt vermeld is het jaar 777 als Karel de Grote hier zijn residentie kiest. Niet voor niets staat de oudste stad van Nederland ook bekend als Keizerstad. Geruchten gaan dat Julius Ceasar op de heuvel zijn tenten heeft opgeslagen. Zeker is dat keizer Trajanaus hier rond het jaar 0 de scepter zwaaide. En zo stond hier dus een burcht die vele eeuwen zou trotseren, gebouwd op bataafse fundamenten, ooit vernield door de Noormannen en in de achtste eeuw bewoond door onder andere Karel de Grote.

Na hem woonden nog Otto II (hier geboren in 983) en Barbarossa (ca. 1150) in de burcht. Elke keizer drukte zijn stempel op het gebied door kapellen en bijgebouwen op te richten en oudere stukken te vervangen of herstellen.

Wat er nu nog rest van de burcht zijn twee kapellen. Eén is gebouwd door Barbarossa. De ander is gebouwd door de moeder van Otto II, uit dankbaarheid voor het feit dat zij haar echtgenoot Otto I eindelijk, op de rijpe leeftijd van 19 lentes, na vier dochters een zoon baarde.

Barbarossa waande zich een rechtstreekse opvolger van Julius Ceasar en was dol op Romeinse elementen. Vandaar ook dat hij in zijn kapel twee ter plekke opgegraven Romeinse pilaren liet verwerken.

Ook Otto I wilde het Romeinse Rijk in ere herstellen. Waar zijn voorgangers dit probeerden te bereiken met geweld dacht Otto slim te zijn en huwde de dochter van een Griekse heerser. Vandaar dat de kapel als enige in Nederland de vorm heeft van een Grieks-orthodoxe kerk (achthoekig). Zijn Romeinse liefde blijkt uit de ingemetselde Romeinse dakpannen.

Na 1400 waren de keizers op en kwam de burcht in handen van diverse hertogen van Gelre. Zelfs Alva heeft de burcht ooit opgenomen in zijn verdedigingslinie. Er was echter geen vaste bewoner meer en de burcht raakte in verval.

Eeuwenlang was Nijmegen de Rijksstad geweest, de belangrijkste stad van Gelre en hoofdstad van de Bataafse Republiek. Met de komst van de Fransen werd daaraan een eind gemaakt. En op 13 september 1795 viel het doodvonnis voor de burcht. De heren van Arnhem, Tiel, Kleve en Venlo besloten een eind te maken aan de machtspositie door in een Gelderse landdag vóór te stemmen toen het besluit viel de burcht te gelde te maken. Alleen de heer van Nijmegen was natuurlijk tegen maar dat was een verloren zaak: hij verloor met 4 tegen 1.

Met grote voortvarendheid werd de slopershamer ter hand genomen en het was alleen te danken aan een slimme historicus dat de beide kapellen dit overleefden. Fijntjes wees hij Napoleon, die zich evenals Barbarossa de rechtstreekse opvolger van Julius Ceasar waande, op de Romeinse elementen in beide gebouwtjes dus ze bleven staan.

Wie nu nog resten van ons kasteel wil zien, richte zijn schreden naar Dordrecht, Haarlem en Amsterdam. De burcht was namelijk gebouwd van tufsteen. Vermalen diende deze steen als grondstof voor materiaal waarmee de straten in Dordrecht en Haarlem werden opgehoogd en voor cement voor de herenhuizen in Amsterdam. Onze stad heeft daar nooit een cent van gezien, het geld ging naar de Generaliteit.

Het is nog steeds een mooie plek, deze heuvel aan de rand van de stad met de rijke historie onder de grond. Jammer dat er geen burcht meer staat.

De Barbarossakapel op het Valkhof in Nijmegen. Foto genomen door Ivy.

9 comments

Skip to comment form

    • antoinette duijsters on 11 november 2007 at 16:07
    • Reply

    Avatar van antoinette duijsters
    Mooi blog, in het kort de geschiedenis van Nijmegen. Ja we leven op historische grond, maar de meeste mensen beseffen dat niet.
    groetjes

    • Pas&Ivy on 11 november 2007 at 17:37
    • Reply

    Avatar van Pas&Ivy
    Hoi Antoinette: nee, helaas is het historisch besef in Nederland lager dan elders. We zijn twee jaar geleden in York geweest, een even oude stad maar daar staat alles nog vanaf de Romeinen, Noormannen en Middeleeuwen. Hier moest alles zonodig hergebruikt (tot cement aan toe). En moeten we het doen met de restjes van de kruimeltjes. Dank voor je compliment.
    (Ivy)

    • Morgaine on 11 november 2007 at 18:16
    • Reply

    Avatar van Morgaine
    mooi blog!
    Geschiedenis interesseert me nogal, ik houd van dit soort blogjes..
    Reactie is geredigeerd

    • Pas&Ivy on 11 november 2007 at 20:56
    • Reply

    Avatar van Pas&Ivy
    Dank je Morgaine, ik houd ook van geschiedenis, maar zo jammer dat in Nederland alles van de romeinen, middeleeuwen en later is verdwenen! In Engeland en Frankrijk houden ze kastelen in ere.
    (Ivy)

    • ScrambleX on 11 november 2007 at 21:29
    • Reply

    Avatar van ScrambleX
    Mooie bijgrage.
    Het Valkhof vind ik zelf nog steeds een van de meest mooie plekjes van ‘t land…

    • Bart on 12 november 2007 at 09:40
    • Reply

    Avatar van Bart
    (had ik hier grvrdrie toch echt al gereageerd, mijn hele reactie foetsie…strafpunten voor het VKBlog #$%#&!! :~)

    Mooi, dit stukje Noviomagus, je voelt de tien eeuwen…

    • Pas&Ivy on 12 november 2007 at 12:43
    • Reply

    Avatar van Pas&Ivy
    ScrambleX: wij komen er ook graag. Prachtig uitzicht, fijne sfeer, echte oude stadsmuren en die twee kapelletjes.
    Bart: dank. Jammer van je foetsie reactie, dat gebeurt soms ja, het zwarte VK-gat is groot ;-)
    (Ivy)

    • Thera on 12 november 2007 at 14:42
    • Reply

    Avatar van Thera
    Prachtige bijdrage, ik moet wel meteen http://www.youtube.com/watch?v=jjZhych5lXs denken, maar dat geeft niet he. Dit deel is, als ik het goed heb, opgenomen op de Posbank, vlak achter mijn geboortehuis.
    Zo, dus jullie wonen in Nijmegen.

    Reactie is geredigeerd

    • Pas&Ivy on 12 november 2007 at 17:06
    • Reply

    Avatar van Pas&Ivy
    Thera, het zal rond de tijd van Floris stammen ja. Soms kan ik daar wel heimwee naar hebben…..
    We wonen inderdaad in Nijmegen. Prachtige stad, veel historie maar je moet er wel naar zoeken! Maar geboren worden op de Posbank is ook niet slecht ;-)
    (Ivy)

Geef een reactie

Your email address will not be published.