Jun 04

Heb jij een wapen?

Het begon met een simpele vraag. Ik stond samen met Zoonlief weer eens in de file. Opeens vroeg hij: ‘heb jij een wapen, mam?’ Afgeleid als ik was door het chaotisch voortkruipende verkeer moest ik even zoeken naar het juiste antwoord. Wapens genoeg in huis, maar geen ervan was van mij. De grootste wapenverzameling had hij zelf. Het duurde eventjes voordat ik de link legde met ons eerdere gespreksonderwerp: school – geschiedenis – familiewapens. Naar eer en geweten kon ik dan ook antwoorden. Jazeker, ik heb een familiewapen, maar ik weet niet of dat ook van moeder op zoon overgaat.

Toch gaf het mij te denken. Nooit had ik meer aan dat familiewapen gedacht, of aan de hele historie die daar aan vast zat. Dik vijfentwintig jaar geleden waren we bijeen geweest, de nakomelingen die volgens lang naspeurwerk recht hadden op deze achternaam, dit familiewapen. Er werd een boek gepresenteerd waarin uit de doeken werd gedaan hoe de familieboom in elkaar zat, gebaseerd op een boekje uit 1940 waarin al een eerste poging tot ontrafeling was gedaan. Maar behalve dat ik ooit de bladzij had opgeslagen waar mijn eigen vader met zijn twee dochters (met naam en toenaam, yes, ik sta in een boek) vermeld stond had ik mij er verder nooit meer in verdiept.

Nieuwsgierig geworden nam ik enkele weken na die vraag van Zoonlief toch de boekjes eens ter hand. Sáái! Droge stof, jaartallen. Die getrouwd met die, vermoedelijk zoon of dochter van puntjepuntjepuntje. Het blijkt nog niet zo gemakkelijk te zijn, een stamboom te ontrafelen. Namen verbasteren, veranderen, kinderen nemen de naam van hun moeder aan of van hun stiefvader om het bezit in de familie te kunnen houden. Zijtakken ontstaan, raken gebrouilleerd, gaan hun naam anders schrijven of voegen er iets aan toe.

Toch gloorde er tussen de regels iets van avontuur. Er was een Stins (een versterkte veste met stenen toren), er waren ridders, Frederik Barbarossa werd genoemd en Descartes. Er zijn minstens drie locaties bekend waar een Zathe of State met onze naam heeft gestaan en er waren Oldemannen (burgemeesters), Zoenmannen (rechters), grieten en voogden (ongeveer hetzelfde, bazen over een groter gebied).

Het grootste deel van de familiehistorie vindt plaats in Friesland. Enkele Friese namen duiken steeds weer op binnen aftakkingen. Diezelfde namen kom je ook tegen bij de kruistochten. Daarnaast zijn er spannende gebeurtenissen, stonden wij aan de wieg van de huidige Waddenzee en hielpen wij mee de Vikingen te verslaan. Dus eigenlijk materiaal genoeg. Nu de inspiratie tot een boeiend verhaal nog.

Het begin ligt hier.

De jongen duikt weg in het riet en klemt de hand van zijn kleine zusje stevig vast. Ze rennen langs drassige paadjes, tussen brandnetels en braamstruiken en af en toe glibberend door een smalle kreek. Zijn zusje valt een paar keer, hijzelf kan maar nauwelijks op de been blijven. Buiten adem houdt hij eindelijk stil aan de rand van een grotere kreek. Achterom kijkend ziet hij de nevels over het kronkelige pad kruipen. Verderop weerkaatst de gloed van de vlammen tegen de laaghangende wolken maar het geluid van de paarden, het wapengekletter en het gebrul van de mannen is verstomd.

De nacht ligt doodstil om hem heen, alleen de schreeuw van een nachtvogel verbreekt de stilte. Hij hoort het kabbelende water en het ruisen van de rietstengels in de middernachtelijke wind. Er klinken geen achtervolgende voetstappen of hoefgetrappel. Zijn zusje is gestopt met huilen. De tranen hebben sporen getrokken in haar beroete gezichtje. Haar witkatoenen pon is een bleke vlek in het donker. De leren riem waarin de carolingische gouden florijnen zijn genaaid hangt zwaar op haar smalle heupen.

Zelf heeft hij geen last van die zwaarte maar hij is dan ook al zeven. Zijn zusje is pas vier. Zij huivert in de nachtlucht en hij trekt haar dicht tegen zich aan. Ineengedoken brengen ze de nacht door in de luwte van een kromgegroeide holle wilg en vallen uiteindelijk in een uitgeputte slaap.

Vrolijk gefluit begroet de ochtendzon. Allerlei vogels blijken zich op te houden in het riet en de kleine struikjes langs de kreek. De jongen schrikt wakker. Even weet hij niet meer waar hij is, dan dringt de werkelijkheid met grote kracht zijn kleine wereldje binnen. De geur van rook en verbrand vlees hangt zwaar in de lucht. Hij moet er bijna van kokhalzen en drukt zijn handen tegen zijn ogen om de beelden die nu opkomen weg te duwen.

Hij herinnert zich hoe zijn moeder hem tegen zich aandrukte, toen, die avond die al zo lang geleden lijkt en snel de riemen met munten om zijn middel en dat van zijn zusje gordde. Gisteravond was dat pas.

Vader was die middag teruggekeerd van een lange jachtpartij met de andere Heren, er waren verse fazanten geweest en ree en konijn. Een waar festijn was aangericht waar de wijn en het bier rijkelijk vloeiden en hijzelf en zijn zusje vergeten leken. Toen had er buiten opeens lawaai opgeklonken. Er werd op de houten poort van de Stins gebeukt, er klonk gehinnik van paarden en de heren werden gesommeerd naar buiten te komen. Toen ze dat niet deden werden de houten gebouwen rondom de Stins in brand gestoken. Zijn moeder rende met hem en zijn zusje naar boven en aan de achterkant, waar nog geen brand was, werden zij aan een touw naar beneden gelaten. Ze moesten naar oom gaan, moeder zou later wel komen. Zei ze. En als ze niet kwam dan moesten ze goed voor zichzelf en voor elkaar zorgen.

Even raakte hij het geborduurde wapen op de kraag van zijn tuniek aan. Misschien was hij nu de laatste drager ervan, als vader…..

Zijn zusje werd wakker en samen gingen ze op pad. Een onzekere toekomst tegemoet.

Noot: deze ware gebeurtenis speelt zich af rond 1420, tijdens een van de twisten tussen de Schieringers en de Vetkopers. Mijn familie bestond uit Schieringers die in dit geval door de Vetkopers in de pan zijn gehakt. Later hebben ze teruggeslagen!

Ivy

12 comments

Skip to comment form

    • amelie.pardouze on 4 juni 2008 at 18:42
    • Reply

    Avatar van amelie.pardouze
    Wauw!! Het is gruwelijk begonnen, maar erg mooi om te lezen, Ivy…en ik maar denken dat je ineens weer aan het verroeste verzetswapen van je aangetrouwde oudoom uit Hupsakee moest denken…dit is mooier!! Meer, meer!!

    • antoinette duijsters on 4 juni 2008 at 18:46
    • Reply

    Avatar van antoinette duijsters
    Leuk verhaaltje Ivy, misschien kun je het nog verder uitwerken.
    Zelf ben ik niet zo voor dat voorouder gedoe, na acht generaties heb 256 voorouders:-)
    Antoinette

    • Pas&Ivy on 4 juni 2008 at 18:50
    • Reply

    Avatar van Pas&Ivy
    Amelie, dank je wel! Er komt zeker meer, hoewel dit natuurlijk wel een mooi afgerond verhaaltje is…. ;-)

    Antoinette, het is waar gebeurd. Het is lastig om je voorouders op te sporen maar ik beschouw het toch als een uitdaging. Zeker omdat er al zoveel op papier staat.
    (Ivy)

    • Oliphant on 4 juni 2008 at 21:48
    • Reply

    Avatar van Oliphant
    Ik zou maar lekker doorgaan. Alleen het snuffelen en ontdekken geeft al zo veel bevrediging. En, een boek van weer een blooger zit er al gauw in…
    Groet, O.

    • Pas&Ivy on 4 juni 2008 at 21:49
    • Reply

    Avatar van Pas&Ivy
    Oliphant: jij springt wel heel erg ver vooruit in de tijd. Eén hoofdstuk is nog geen boek…..
    Maar het snuffelen is leuk en geeft veel inspiratie.
    (Ivy)

    • Mo on 4 juni 2008 at 22:46
    • Reply

    Avatar van Mo
    Mooi verhaal, je brengt me op een idee: ik zal es in het boek van mijn oom kijken of er ook zo’n historisch gegeven te vinden is waarover ik kan bloggen!

    • Pas&Ivy on 4 juni 2008 at 23:00
    • Reply

    Avatar van Pas&Ivy
    Hi Mo: elke familie heeft een historie, dus ik ben benieuwd.
    (Ivy)

    • Pas&Ivy on 4 juni 2008 at 23:11
    • Reply

    Avatar van Pas&Ivy
    Toevoeging @Mo: ja, zeker doen. Familieverhalen zijn hot! Ik zat net onder een regenachtige veranda al helemaal terug te rekenen tot de oorsprong van de Rijn a la Michener. Wie weet wordt je familieverhaal nog een bestseller…
    (Ivy)

    • PACO PAINTER on 5 juni 2008 at 08:39
    • Reply

    Avatar van PACO PAINTER
    Heel mooi om te lezen

    • Pas&Ivy on 5 juni 2008 at 09:17
    • Reply

    Avatar van Pas&Ivy
    Dank, Paco!
    (Ivy)

    • Grootzoon on 8 juni 2008 at 18:59
    • Reply

    Avatar van Grootzoon
    krijg ik me daar toch even een stukje familiegeschiedenisles, zomaar op een zonninge zondagmiddag. Mooi geschreven weer!

    • Pas&Ivy on 8 juni 2008 at 19:20
    • Reply

    Avatar van Pas&Ivy
    Grootzoon, er volgt meer ;-)
    Die bijeenkomst 25 jaar geleden was jij trouwens zelf bij, als jongste loot aan de stam!
    (Ivy)

Geef een reactie

Your email address will not be published.