Jan 31

Imbolc

brighid

Op 2 februari vieren we het jaarfeest Imbolc, ook wel het feest van Brighid (Brigit, Brigid, Brida).

Brighid de Godin

Brighid geldt als de belangrijkste godin in de Keltische geschiedenis maar veel kennis over haar is verloren gegaan. De vroegste schriftelijke bronnen, zoals Sanas Chormaic en de Lebor Gabála Érenn, uit de 10e en de 12e eeuw, zijn pas opgetekend na de kerstening en kunnen dus gekleurd zijn door de christelijke verhalen rond Sint Brigida van Kildare, de belangrijkste vrouwelijke heilige van Ierland.

Brighid is de godin van geneeskunde en vruchtbaarheid, van poëzie, onderwijs en ambachten, van nuttige kennis en geïnspireerde wijsheid. Ze is de godin van de lente en behoedster van vee. Ze is ook de godin van het haardvuur en van drempels, van vuur en passie en ze is de beschermster van haar eilanden en de zee. Veel plaatsen in de Keltische wereld verwijzen nog naar haar. Haar naam leeft voort in de naam Brittannië, maar ook veel rivieren zijn naar haar vernoemd.

BrighidstatueDe Sanas Chormaic is een verklarende woordenlijst, een waardevolle Ierse encyclopedie van namen en overleveringen, die in de 10e eeuw werd samengesteld door koning Cormac.

Volgens deze lijst maakt Brighid deel uit van drie goddelijke zusters, een godinnentrias. In Ierland wordt zij de dochter van Dagda genoemd, de Rode Heer van alle Kennis. Dagda is de Hoge Koning van de Thuatha Dé Danann.

Dagda werd in de Keltische mythologie gezien als de Vader der Goden, de Al-vader, beschermer van de stam. Hij was gewapend met een knuppel waarmee hij mannen kon neerslaan en weer tot leven wekken. Hij was ook in het bezit van een bodemloze ketel en een magische harp van eikenhout. Door hierop te spelen, kon hij de seizoenen op de juiste volgorde zetten. Dagda was de zoon van Danu.

De Thuatha Dé Danann is een Iers mythologisch volk. Ze worden beschreven in de Lebor Gabála Erenn. Dit geschrift stamt uit de 12e eeuw en omvat een scheppingsverhaal en talloze legenden. Tot in de 17e eeuw geloven historici dat het gaat over een volk van mensen, later worden ze geassocieerd met de talloze fairies (feeën) die Ierland nog steeds bevolken.

Volgens de verhalen waren de Thuata Dé Danann (de nakomelingen van de godin Danu), de op één na laatste bewoners van Ierland. Zij werden verslagen door de Gael (of Kelten, sprekers van het Gaelic). De Thuata bezaten vier magische voorwerpen, die ook in andere verhalen en sprookjes regelmatig opduiken:

De Ketel van Dagda
De Speer van Lugh
De Steen van Fal
Het Zwaard van Nuada

Vuur

Brighid is een vuurgodin. Haar symbool, Brighids Cross, heeft de vorm van een zonnewiel zodat ze ook gezien kan worden als een Zonnegodin. Brighid is nauw verbonden met de eerste tekenen van de lente. Ze is de beschermster van vee, ooien en bijen.

Het vuur van Brighid is de vonk van de creatie. Het is verantwoordelijk voor het ontsteken van het vuur van de lente en van de liefde, van de passie in het hart voor poëzie en zang, van de vlam in de geest waardoor wetenschap en kunsten mogelijk zijn. Haar vuur is een lichtpunt in tijden van duisternis en wanhoop.

Niet zo heel lang geleden was de haard het middelpunt van elk huis en in de haard brandde het hele jaar door een vuur. Het was bij de haard dat de vrouwen van het huis hun magische kookkunsten verrichten, waar zij hun draden sponnen en hun kleding weefden en waar verhalen de ronde deden. Rond de haard werd wijsheid doorgegeven in verhalen en werden de nieuwtjes uitgewisseld. Voor de meer avontuurlijken was de haard ook het middelpunt van de waarzeggerij. Wat zie je in de beweging van de vlammen, wat hoor je in het geknetter van de haardblokken, welke tekens blijven achter in de as van het vuur? Wat heeft Brighid je te vertellen?

Het vuur in de haard is Brighids vuur van genezing en bescherming. Het biedt warmte en geborgenheid.

Brighid de Heilige

Behalve Brighid uit de Iers/Keltische mythologie bestaat er ook een Heilige Brighid waarover een aantal zaken bekend zijn. Sint Brighid werd in het jaar 451 figuurlijk geboren op de drempel van twee tijdperken, als dochter van een prinselijke vader, Dubthach en een lijfeigene moeder, Broicsech. Ze werd ook letterlijk geboren op de drempel: toen haar moeder bij zonsopkomst de melk naar binnenbracht, en met een been binnen en het andere been nog buiten stond gaf zij het leven aan Brighid.

Sint Brighid leefde op de drempel van het Christendom, de verhalen over haar geboorte en haar leven wemelen van de Keltisch-heidense verwijzingen. Er wordt verteld dat ze stierf op 1 februari 523, op de drempel naar Imbolc.

brighid (1)Brighids kruis

Een van de mythen vertelt dat Sint Brighid, terwijl zij naast haar stervende vader zat, van biezen een kruis begon te weven. Toen haar vader die vorm zag vroeg hij om tot Christen gedoopt te worden. Tegenwoordig wordt een dergelijk geweven kruis in huizen en stallen opgehangen ter bescherming. Je kunt de vorm ook zien als een zonnewiel dat verwijst naar de vier seizoenen en de belangrijke jaarfeesten.

Lichtmis

In de christelijke wereld wordt op 2 februari Maria Lichtmis gevierd. Zoals vaker heeft de kerk een feest ter ere van een vruchtbaarheidsgodin onder de mantel van Maria geveegd. Met lichtmis worden traditioneel kaarsen gewijd en wordt er een kaarsenprocessie gehouden. Het is tevens een traditie dat er met Maria-Lichtmis pannenkoeken worden gegeten.

Brighid in Nederland

Er is een Sint Brigidabron in het buurtschap Wesch in Noorbeek, Zuid-Limburg. Daar staat ook een Brigidaboom en een Brigida kerk. Ook staat er een kerk gewijd aan Sint Brigida in Geldrop in Brabant. Verdere verwijzingen van Sint Brigid als patroonheilige in Nederland ben ik niet tegengekomen.

Heyta (Ivy)

Bronnen:
Wikipedia,
Brighid goddess and saint (http://www.brighid.org.uk/index.html)
The sanctuary of Brighid (http://www.webcoves.com/circles/brighid.html)
Priest of Brighde Training (http://brighdetraining.blogspot.nl/)

Geef een reactie

Your email address will not be published.